De column van Dries Weber

Achtergrond, Columns, Nieuws, Voetbalnieuws Geen reacties op De column van Dries Weber 359

1943

Dit jaar verschijnt er wekelijks onder de naam “OORLOGSKRANTEN” een setje kranten uit de oorlogsjaren. Omdat ik de Tweede Wereldoorlog persoonlijk heb meegemaakt, ben ik in die dingen geïnteresseerd. Deze week was er een editie van “HET VOLK“ met een volle pagina sport van het weekeinde 12/13 september 1943. Uiteraard trok het onderwerp voetbal mijn nadrukkelijke aandacht. Bij het ontbreken van TV- of filmopnamen moest het papier je een beeld geven van wat er zich op de velden had afgespeeld. Een enkele maal werd een artikel opgevrolijkt met een onduidelijk zwart-wit-fotootje of een getekende cartoon van een aansprekende speler.

Op 13 september werd kampioen ADO met 2-1 verslagen door DWS. Het enige ADO-doelpunt werd gescoord door Eli de Heer na een aantal minder succesvolle pogingen van Piet Eversteijn. Doelman Niezen werd tweemaal gepasseerd door de DWS-er Eydenberg waarbij linksback Choufoer niet geheel vrijuit ging. Ik heb die wedstrijd toen gezien en kan de ADO-ers in dat elftal nog allemaal voor de geest halen. Maar wat te denken van VUC dat Haarlem met 3-1 versloeg. De doelpunten waren van Brandes (2x) en Bertus de Harder. Deze laatste naam heeft nog lang in het Nederlandse voetbal rond gezoemd, ‘De Goddelijke Kale’ werd zijn bijnaam in Bordeaux waar hij één van de eerste Nederlandse voetballers was die als prof zijn brood (royaal) verdiende. In het elftal van VUC stonden ook zijn broer Karel en mannnen als Stam en Rolfes.

Meer namen passeerden zoals bij Feijenoord De Vroedt, Vrauwdeunt, Kuppen die het beeld van de wedstrijd tegen Blauw-Wit bepaalden, maar niet verder kwamen dan een 1-1 gelijkspel. Leuk was het overzicht van de 3e en 4e klassers in West II met onder andere: Wassenaar-Roodenburg = 10-1, Celeritas- HDV = 4-3, RAVA-TEXAS = 6-1, SOA-Zwart Blauw = 7-4, Rijswijk-VVP = 0-1, RVC-Postalia = 4-2. Het zijn er zo maar een paar, maar er werd nog wel gevoetbald. Opvallend was dat er kennelijk toch veel voetballers van uitzending naar Duitsland e.d. gespaard bleven, hoewel bijvoorbeeld Stormvogels met acht invallers in het veld moest omdat haar selectie toch behoorlijk was uitgedund. Ze gingen dan ook met 7-0 ten onder tegen Hermes-DVS, dat zijn ploeg completer had weten te houden.

In de tactiek van de Duitsers paste het om sport zo veel als mogelijk de ruimte te geven omdat het voldoende risicoloos ontspannend was om het volk een klein beetje af te leiden van het genadeloze leven dat moest worden geleefd.

VOETBALLEN IN DE OORLOGSJAREN

Aanvankelijk merkte ik niet veel van de oorlog, de bal rolde wel. Ik zag eigenlijk niet dat er seniorleden verdwenen hetzij door uitzending naar Duitsland of omdat ze ondergedoken waren. De afstand tussen de senioren en de jeugd was daarvoor te groot. In die tijd waren we “snotneuzen” en daar sprak een volwassene niet mee. Je speelde je wedstrijdjes en onderging het probleem “oorlog” op je eigen wijze. In 1943 zat ik nog bij ADO op de tribune en te juichen toen ze landskampioen werden, maar aan het einde van het seizoen 1943-1944 trok ik met het eerste van RAVA mee naar de tweestrijd met DSO om promotie naar de derde klasse. DSO was schotvaardiger. Ik herinner me de uitwedstrijd bij DSO dat een veld had achter de Dorpstraat.

De reis ging met een stoomtrein naar het oude station van Zoetermeer op de plaats waar nu Zoetermeer-Oost ligt. Daarna moesten we door de Stationsstraat naar de Dorpstraat. Bij een café lag een pad. Een plank die over een sloot lag, gaf toegang tot het enige veld waarover de Zoetermeerders beschikten. In het café werd erwtensoep verkocht en daar ging mijn zakgeld aan op.
Na afloop gingen we terug naar het station maar we werden onverwacht achterna gezeten door een groep “inboorlingen” die met stenen begonnen te gooien. We zijn gevlucht. Het was niet dapper, maar we bleven wel heel. Het waren voorlopig de laatste voetballende acties want medio 1944 werd het voetballen stilgelegd. De leefomstandigheden waren echter zo slecht geworden dat we het voetballen niet misten.

De Duitsers bezetten de velden in het Zuiderpark en sloegen op korte afstand van elkaar palen in de grond om het parachutisten onmogelijk te maken daar te landen. Het kleedgebouw werd gebruikt als paardenstal en uitgewoond. Zoals zoveel Germaanse oorlogsvoorzorgen ook hier weer een heleboel werk – gelukkig – voor niets.

RAZZIA’S

Hoewel er de dreiging was dat de Duitsers ook tijdens voetbalwedstrijden razzia’s hielden op de tribunes (en het ook vaak deden) was de aantrekkingskracht van het voetballen zo groot dat toch veel mannen het risico namen en naar het Zuiderpark trokken. Het is was onvermijdelijk dat ik een keer zo’n razzia moest meemaken.

Het gebeurde tijdens een thuiswedstrijd van ADO. Het stadion was toen nog opgetrokken in hout.
Waar Midden-Noord ooit als een blok beton naast het veld stond, was het in 1943 een tribune met open houten treden waar hier en daar het gras en ander groen door naar boven groeide. Ik zat aan de andere kant op een tribune die gereserveerd was voor de jeugd van ADO. Omdat ik in november 1942 bij ADO wegging had ik nog een lidmaatschapskaart tot juli 1943 en maakte er dan ook nog gebruik van. Terwijl iedereen opging in de wedstrijd, legde het Duitse adderengebroed een cordon rondom het stadion. Direct na afloop van de wedstrijd kondigden ze via de geluidsinstallatie aan dat alles was afgezet en iedereen zich rustig aan de controle moest onderwerpen.

Grote verwarring en overal zag je mannen in paniek proberen ergens heen te vluchten. Tevergeefs. Er waren er ook die tussen de planken van de oude tribune doorkropen en een schuilplek zochten in de ruimte onder de treden. Aan de achterkant zat een deur waardoor men daar binnen kon komen.
Met het geweer in de aanslag trokken de Duitsers naar binnen en dreven de vluchtelingen naar buiten. Toch zijn er enkelen geweest die in het groen onzichtbaar bleven. Door de schuin aflopende bouw konden de Duitsers niet overal komen, maar ze waren met de oogst van die dag kennelijk tevreden.

Er zijn meerdere razzia’s gehouden in het Zuiderpark. Er waren bij de jeugdtribune dan leiders die een extra oogje op de jongens hielden en voorkwamen dat er onverantwoordelijke dingen zouden gebeuren. Pas als de razzia over was, mochten we weg. Vaak stonden er dan ouders (vooral moeders) ons op te wachten. Zo maar een greepje uit een overladen bak vol herinneringen met een wrange nasmaak.

Dries Weber

© Haaglanden Voetbal

Zoeken

Back to Top